Najstarszy uniwersytet w Europie, Archiginnasio, pochodzi mniej więcej z tego samego okresu co Piazza Maggiore. Uczelnia otrzymała własną siedzibę dopiero w 1563 r. za sprawą Antonia Trebigliego, który wzniósł obiekt na miejscu pierwotnie zarezerwowanym dla bazyliki San Petronio. Połączenie wszystkich wydziałów uniwersytetu w jednym budynku było sposobem na utrzymanie kontroli nad studentami w okresie, gdy Kościół czuł się szczególnie zagrożony przez reformację.
Turyści mogą wejść na główny dziedziniec lub nawet uczestniczyć w wykładzie semiotyki prowadzonym przez Umberta Eco, a także obejrzeć herby sławniejszych absolwentów, wśród których są liczni Polacy.
Uniwersytet boloński ukończyli m.in.: arcybiskup gnieźnieński Wincenty Kadłubek, poeta Andrzej Krzycki, astronom, historyk, kartograf, a później sekretarz i kronikarz Zygmunta Starego, Bernard Wapowski, prekursor polskiej medycyny Wojciech Oczko czy Mikołaj Kopernik (popiersie astronoma, dłuta Jadwigi Bohdanowicz, umieszczono obok wejścia do Aula Magna).
Lista nie obejmuje wyłącznie studentów. Wykładali tutaj profesorowie słynnej krakowskiej szkoły matematyki i astronomii, a w latach 1458-1460 rektorem uniwersytetu był Jan Ostroróg. Dostępna jest również biblioteka na piętrze, gdzie w 1879 r. powstała Akademia Historii i Literatury Polskiej i Słowiańskiej im. A. Mickiewicza (w ostatnich latach, dzięki staraniom prof. Ryszarda Lewańskiego, wznowiła działalność). Założycielami Akademii byli: Domenico Santagata, Teofil Lenartowicz i Artur Wołyński, a Henryk Siemiradzki, Jan Matejko i inni wybitni luminarze polskiej nauki i sztuki ściśle z nią współpracowali.
W 1979 r., w setną rocznicę istnienia Akademii, na murach jej pierwszej siedziby przy Via Zamboni 9 odsłonięto tablicę pamiątkową oraz zorganizowano wystawę dawnych druków i rękopisów polskich ze zbiorów Mezzofaniego.
W uniwersyteckich wnętrzach szczególne zainteresowanie budzi Teatro Anatomico, oryginalna sala sekcyjna wydziału medycznego. Rzędy krzeseł otaczają osobliwy fotel profesorski osłonięty baldachimem wspartym na figurach, zwanych gli spellati (odarci ze skóry).
Na sekcje, odbywające się zwykle w czasie karnawału (niezbyt często z powodu kościelnych zakazów), przychodzili artyści i mieszczanie, traktując je nie tylko jako okazję do studiów anatomicznych, lecz także jako imprezę towarzyską.
Na Piazza Galvani obok starego uniwersytetu wznosi się pomnik fizyka Luigia Galvaniego, jednego z najwybitniejszych naukowców bolońskich, odkrywcy występowania zjawisk elektrycznych w tkankach zwierzęcych (od jego nazwiska pochodzi termin ogniwo galwaniczne).
|